(24.06.2004 tarih 106. Birleşim 2. ve 3. Oturumunda
kabul edilen)
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar ve İlkeler
Amaç
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı; hayvanların rahat yaşamlarını ve hayvanlara
iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanların acı, ıstırap
ve eziyet çekmelerine karşı en iyi şekilde korunmalarını, her türlü
mağduriyetlerinin önlenmesini sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun, amaç maddesi doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri,
alınacak önlemleri, sağlanacak eşgüdümü, denetim, sınırlama ve yükümlülükler
ile tâbi olunacak cezaî hükümleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3. - Bu Kanunda geçen terimlerden;
a)Yaşama ortamı: Bir hayvanın veya hayvan topluluğunun doğal olarak
yaşadığı yeri,
b) Etoloji: Bir hayvan türünün doğuştan gelen, kendine özgü davranışlarını
inceleyen bilim dalını,
c) Ekosistem: Canlıların kendi aralarında ve cansız çevreleriyle ilişkilerini
bir düzen içinde yürüttükleri biyolojik, fiziksel ve kimyasal sistemi,
d) Tür: Birbirleriyle çiftleşebilen ve üreme yeteneğine sahip verimli
döller verebilen populasyonları,
e) Evcil hayvan: İnsan tarafından kültüre alınmış ve eğitilmiş hayvanları,
f) Sahipsiz hayvan: Barınacak yeri olmayan veya sahibinin ya da koruyucusunun
ev ve arazisinin sınırları dışında bulunan ve herhangi bir sahip veya
koruyucunun kontrolü ya da doğrudan denetimi altında bulunmayan evcil
hayvanları,
g) Güçten düşmüş hayvan: Bulaşıcı ve salgın hayvan hastalıkları haricinde
yaşlanma, sakatlanma, yaralanma ve hastalanma gibi çeşitli nedenlerle
fizikî olarak iş yapabilme yeteneğini kaybetmiş binek ve yük hayvanlarını,
h)Yabani hayvan: Doğada serbest yaşayan evcilleştirilmemiş ve kültüre
alınmamış omurgalı ve omurgasız hayvanları,
ı) Ev ve süs hayvanı: İnsan tarafından özellikle evde, işyerlerinde
ya da arazisinde özel zevk ve refakat amacıyla muhafaza edilen veya
edilmesi tasarlanan bakımı ve sorumluluğu sahiplerince üstlenilen
her türlü hayvanı,
j) Kontrollü hayvan: Bir kişi, kuruluş, kurum ya da tüzel kişilik
tarafından sahiplenilen, bakımı, aşıları, periyodik sağlık kontrolleri
yapılan işaretlenmiş kayıt altındaki ev ve süs hayvanlarını,
k) Hayvan bakımevi: Hayvanların rehabilite edileceği bir tesisi,
l) Deney: Herhangi bir hayvanın acı, eziyet, üzüntü veya uzun süreli
hasara neden olacak deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılmasını,
m) Deney hayvanı: Deneyde kullanılan ya da kullanılacak olan hayvanı,
n) Kesim hayvanı: Gıda amaçlı kesimi yapılan hayvanları,
o) Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını,
İfade eder.
İlkeler
MADDE 4. - Hayvanların korunmasına ve rahat yaşamalarına ilişkin temel
ilkeler şunlardır:
a) Bütün hayvanlar eşit doğar ve bu Kanun hükümleri çerçevesinde yaşama
hakkına sahiptir.
b) Evcil hayvanlar, türüne özgü hayat şartları içinde yaşama özgürlüğüne
sahiptir. Sahipsiz hayvanların da, sahipli hayvanlar gibi yaşamları
desteklenmelidir.
c) Hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden
uzak tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.
d) Hiçbir maddî kazanç ve menfaat amacı gütmeksizin, sadece insanî
ve vicdanî sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan
veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen koşulları taşıyan gerçek
ve tüzel kişilerin teşviki ve bu kapsamda eşgüdüm sağlanması esastır.
e) Nesli yok olma tehlikesi altında bulunan tür ve bunların yaşama
ortamlarının korunması esastır.
f) Yabani hayvanların yaşama ortamlarından koparılmaması, doğada serbestçe
yaşayan bir hayvanın yakalanıp özgürlükten yoksun bırakılmaması esastır.
g) Hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanmasında; insanlarla
diğer hayvanların hijyen, sağlık ve güvenlikleri de dikkate alınmalıdır.
h) Hayvanların türüne özgü şartlarda bakılması, beslenmesi, barındırılma
ve taşınması esastır.
ı) Hayvanları taşıyan ve taşıtanlar onları türüne ve özelliğine uygun
ortam ve şartlarda taşımalı, taşıma sırasında beslemeli ve bakımını
yapmalıdırlar.
j) Yerel yönetimlerin, gönüllü kuruluşlarla işbirliği içerisinde,
sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması için hayvan bakımevleri
ve hastaneler kurarak onların bakımlarını ve tedavilerini sağlamaları
ve eğitim çalışmaları yapmaları esastır.
k) Kontrolsüz üremeyi önlemek amacıyla, toplu yaşanan yerlerde beslenen
ve barındırılan kedi ve köpeklerin sahiplerince kısırlaştırılması
esastır. Bununla birlikte, söz konusu hayvanlarını yavrulatmak isteyenler,
doğacak yavruları belediyece kayıt altına aldırarak bakmakla ve/veya
dağıtımını yapmakla yükümlüdür.
İKİNCİ KISIM
Koruma Tedbirleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Hayvanların Sahiplenilmesi, Bakımı ve Korunması
Hayvanların sahiplenilmesi ve bakımı
MADDE 5. - Bir hayvanı, bakımının gerektirdiği yaygın eğitim programına
katılarak sahiplenen veya ona bakan kişi, hayvanı barındırmak, hayvanın
türüne ve üreme yöntemine uygun olan etolojik ihtiyaçlarını temin
etmek, sağlığına dikkat etmek, insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından
gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.
Hayvan sahipleri, sahip oldukları hayvanlardan kaynaklanan çevre kirliliğini
ve insanlara verilebilecek zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirleri
almakla yükümlü olup; zamanında ve yeterli seviyede tedbir alınmamasından
kaynaklanan zararları tazmin etmek zorundadırlar.
Ev ve süs hayvanı satan kişiler, bu hayvanların bakımı ve korunması
ile ilgili olarak yerel yönetimler tarafından düzenlenen eğitim programlarına
katılarak sertifika almakla yükümlüdürler.
Ev ve süs hayvanı ve kontrollü hayvanları bulundurma ve sahiplenme
şartları, hayvan bakımı konularında verilecek eğitim ile ilgili usul
ve esaslar ile sahiplenilerek bakılan hayvanların çevreye verecekleri
zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
ile eşgüdüm sağlanmak suretiyle, İçişleri Bakanlığı ve ilgili kuruluşların
görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ticarî amaç güdülmeden bilhassa ev ve bahçesi içerisinde bakılan ev
ve süs hayvanları sahiplerinin borcundan dolayı haczedilemezler.
Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar, hayvanları
sahiplenen ve onu üretmek için seçenler annenin ve yavrularının sağlığını
tehlikeye atmamak için gerekli anatomik, fizyolojik ve davranış karakteristikleri
ile ilgili önlemleri almakla yükümlüdür.
Ev ve süs hayvanları ile kontrollü hayvanlardan, doğal yaşama ortamlarına
tekrar uyum sağlayamayacak durumda olanlar terk edilemez; beslenemeyeceği
ve iklimine uyum sağlayamayacağı ortama bırakılamaz. Ancak, yeniden
sahiplendirme yapılabilir ya da hayvan bakımevlerine teslim edilebilir.
Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması
MADDE 6. - Sahipsiz ya da güçten düşmüş hayvanların, 3285 sayılı Hayvan
Sağlığı Zabıtası Kanununda öngörülen durumlar dışında öldürülmeleri
yasaktır.
Güçten düşmüş hayvanlar ticarî ve gösteri amaçlı veya herhangi bir
şekilde binicilik ve taşımacılık amacıyla çalıştırılamaz.
Sahipsiz hayvanların korunması, bakılması ve gözetimi için yürürlükteki
mevzuat hükümleri çerçevesinde, yerel yönetimler yetki ve sorumluluklarına
ilişkin düzenlemeler ile çevreye olabilecek olumsuz etkilerini gidermeye
yönelik tedbirler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı
ile eşgüdüm sağlanarak, diğer ilgili kuruluşların da görüşü alınmak
suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce
kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur.
Bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşturulacak müşahede
yerlerinde tutulması sağlanır. Müşahede yerlerinde kısırlaştırılan,
aşılanan ve rehabilite edilen hayvanların kaydedildikten sonra öncelikle
alındıkları ortama bırakılmaları esastır.
Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatılması ve hayvan bakımevlerinin
çalışma usul ve esasları, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Hayvan bakımevleri
ve hastanelerin kurulması amacıyla Hazineye ait araziler öncelikle
tahsis edilir. Amacı dışında kullanıldığı tespit edilen arazilerin
tahsisi iptal edilir.
Hiçbir kazanç ve menfaat sağlamamak kaydıyla sadece insanî ve vicdanî
amaçlarla sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan veya bakmak isteyen
ve bu Kanunda öngörülen şartları taşıyan gerçek ve tüzel kişilere;
belediyeler, orman idareleri, Maliye Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı tarafından, mülkiyeti idarelerde kalmak koşuluyla arazi
ve buna ait binalar ve demirbaşlar tahsis edilebilir. Tahsis edilen
arazilerin üzerinde amaca uygun tesisler ilgili Bakanlığın/İdarenin
izni ile yapılır.
İKİNCİ BÖLÜM
Hayvanlara Müdahaleler
Cerrahi müdahaleler
MADDE 7. - Hayvanlara tıbbî ve cerrahi müdahaleler sadece veteriner
hekimler tarafından yapılır.
Kontrolsüz üremenin önlenmesi için, hayvanlara acı vermeden kısırlaştırma
müdahaleleri yapılır.
Yasak müdahaleler
MADDE 8. - Bir hayvan neslini yok edecek her türlü müdahale yasaktır.
Hayvanların, yaşadıkları sürece, tıbbî amaçlar dışında organ veya
dokularının tümü ya da bir bölümü çıkarılıp alınamaz veya tahrip edilemez.
Ev ve süs hayvanının dış görünüşünü değiştirmeye yönelik veya diğer
tedavi edici olmayan kuyruk ve kulak kesilmesi, ses tellerinin alınması
ve tırnak ve dişlerinin sökülmesine yönelik cerrahi müdahale yapılması
yasaktır. Ancak bu yasaklamalara; bir veteriner hekimin, veteriner
hekimliği uygulamaları ile ilgili tıbbî sebepler veya özel bir hayvanın
yararı için gerektiğinde tedavi edici olmayan müdahaleyi gerekli görmesi
veya üremenin önlenmesi durumlarında izin verilebilir.
Bir hayvana tıbbî amaçlar dışında, onun türüne ve etolojik özelliklerine
aykırı hale getirecek şekilde ve dozda hormon ve ilaç vermek, çeşitli
maddelerle doping yapmak, hayvanların türlerine has davranış ve fizikî
özelliklerini yapay yöntemlerle değiştirmek yasaktır.
Hayvan deneyleri
MADDE 9. - Hayvanlar, bilimsel olmayan teşhis, tedavi ve deneylerde
kullanılamazlar.
Tıbbî ve bilimsel deneylerin uygulanması ve deneylerin hayvanları
koruyacak şekilde yapılması ve deneylerde kullanılacak hayvanların
uygun biçimde bakılması ve barındırılması esastır.
Başkaca bir seçenek olmaması halinde, hayvanlar bilimsel çalışmalarda
deney hayvanı olarak kullanılabilir.
Hayvan deneyi yapan kurum ve kuruluşlarda bu deneylerin yapılmasına
kendi bünyelerinde kurulmuş ve kurulacak etik kurullar yoluyla izin
verilir.
Etik kurulların kuruluşu, çalışma usul ve esasları, Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının ve ilgili kuruluşların görüşleri
alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Deney hayvanlarının yetiştirilmesi, beslenmesi, barındırılması, bakılması,
deney hayvanı besleyen, tedarik eden ve kullanıcı işletmelerin tescil
edilmesi, çalışan personelin nitelikleri, tutulacak kayıtlar, ne tür
hayvanların yetiştirileceği ve deney hayvanı besleyen, tedarik eden
ve kullanıcı işletmelerin uyacağı esaslar Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Ticareti ve Eğitilmesi
Hayvanların ticareti
MADDE 10. - Satılırken; hayvanların sağlıklarının iyi, barındırıldıkları
yerin temiz ve sağlık şartlarına uygun olması zorunludur.
Çiftlik hayvanlarının bakımı, beslenmesi, nakliyesi ve kesimi esnasında
hayvanların refahı ve güvenliğinin sağlanması hususundaki düzenlemeler
Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yabani hayvanların ticaretine ilişkin düzenlemeler Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Ev ve süs hayvanlarının üretimini ve ticaretini yapanlar, annenin
ve yavrularının sağlığını tehlikeye atmamak için gerekli anatomik,
fizyolojik ve davranış karakteristikleri ile ilgili önlemleri almakla
yükümlüdür.
Hayvanların ticarî amaçla film çekimi ve reklam için kullanılması
ile ilgili hususlar izne tâbidir. Bu izne ait usul ve esaslar ilgili
kuruluşların görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Bir hayvan; acı, ıstırap ya da zarar görecek şekilde, film çekimi,
gösteri, reklam ve benzeri işler için kullanılamaz.
Deney hayvanlarının ithalat ve ihracatı izne tâbidir. Bu izin, Bakanlığın
görüşü alınarak Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca verilir.
Hasta, sakat ve yaşlı durumda bulunan veya iyileşemeyecek derecede
ağrısı veya acısı olan bir hayvanı usulüne uygun kesmek ya da ağrısız
öldürme amacından başka bir amaçla birine devretmek, satmak veya almak
yasaktır.
Eğitim
MADDE 11. - Hayvanlar, doğal kapasitesini veya gücünü aşacak şekilde
veya yaralanmasına, gereksiz acı çekmesine, kötü alışkanlıklara özendirilmesine
neden olacak yöntemlerle eğitilemez.
Hayvanları başka bir canlı hayvanla dövüştürmek yasaktır. Folklorik
amaca yönelik, şiddet içermeyen geleneksel gösteriler, Bakanlığın
uygun görüşü alınarak il hayvanları koruma kurullarından izin alınmak
suretiyle düzenlenebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Kesimi, Öldürülmesi ve Yasaklar
Hayvanların kesimi
MADDE 12. - Hayvanların kesilmesi; dini kuralların gerektirdiği özel
koşullar dikkate alınarak hayvanı korkutmadan, ürkütmeden, en az acı
verecek şekilde, hijyenik kurallara uyularak ve usulüne uygun olarak
bir anda yapılır. Hayvanların kesiminin ehliyetli kişilerce yapılması
sağlanır.
Dini amaçla kurban kesmek isteyenlerin kurbanlarını dini hükümlere,
sağlık şartlarına, çevre temizliğine uygun olarak, hayvana en az acı
verecek şekilde bir anda kesimi, kesim yerleri, ehliyetli kesim yapacak
kişiler ve ilgili diğer hususlar Bakanlık, kurum ve kuruluşların görüşü
alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığının bağlı olduğu Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Hayvanların öldürülmesi
MADDE 13. - Kanunî istisnalar ile tıbbî ve bilimsel gerekçeler ve
gıda amaçlı olmayan, insan ve çevre sağlığına yönelen önlenemez tehditler
bulunan acil durumlar dışında yavrulama, gebelik ve süt anneliği dönemlerinde
hayvanlar öldürülemez.
Öldürme işleminden sorumlu kişi ve kuruluşlar, hayvanın kesin olarak
öldüğünden emin olunduktan sonra, hayvanın ölüsünü usulüne uygun olarak
bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler. Öldürme esas ve usulleri
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yasaklar
MADDE 14. - Hayvanlarla ilgili yasaklar şunlardır:
a) Hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, acımasız ve zalimce işlem
yapmak, dövmek, aç ve susuz bırakmak, aşırı soğuğa ve sıcağa maruz
bırakmak, bakımlarını ihmal etmek, fiziksel ve psikolojik acı çektirmek.
b) Hayvanları, gücünü aştığı açıkça görülen fiillere zorlamak.
c) Hayvan bakımı eğitimi almamış kişilerce ev ve süs hayvanı satmak.
d) Ev ve süs hayvanlarını onaltı yaşından küçüklere satmak.
e) Hayvanların kesin olarak öldüğü anlaşılmadan, vücutlarına müdahalelerde
bulunmak.
f) Kesim hayvanları ve 4915 sayılı Kanun çerçevesinde avlanmasına
ve özel üretim çiftliklerinde kesim hayvanı olarak üretimine izin
verilen av hayvanları ile ticarete konu yabani hayvanlar dışındaki
hayvanları, et ihtiyacı amacıyla kesip ya da öldürüp piyasaya sürmek.
g) Kesim için yetiştirilmiş hayvanlar dışındaki hayvanları ödül, ikramiye
ya da prim olarak dağıtmak.
h) Tıbbî gerekçeler hariç hayvanlara ya da onların ana karnındaki
yavrularına veya havyar üretimi hariç yumurtalarına zarar verebilecek
sunî müdahaleler yapmak, yabancı maddeler vermek.
ı) Hayvanları hasta, gebelik süresinin 2/3’ünü tamamlamış gebe ve
yeni ana iken çalıştırmak, uygun olmayan koşullarda barındırmak.
j) Hayvanlarla cinsel ilişkide bulunmak, işkence yapmak.
k) Sağlık nedenleri ile gerekli olmadıkça bir hayvana zor kullanarak
yem yedirmek, acı, ıstırap ya da zarar veren yiyecekler ile alkollü
içki, sigara, uyuşturucu ve bunun gibi bağımlılık yapan yiyecek veya
içecekler vermek.
l) Pitbull Terrier, Japanese Tosa gibi tehlike arz eden hayvanları
üretmek; sahiplendirilmesini, ülkemize girişini, satışını ve reklamını
yapmak; takas etmek, sergilemek ve hediye etmek.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Hayvan Koruma Yönetimi
BİRİNCİ BÖLÜM
Mahallî Hayvan Koruma Kurulları Teşkilât, Görev ve Sorumluluklar
İl hayvanları koruma kurulu
MADDE 15. - Her ilde il hayvanları koruma kurulu, valinin başkanlığında,
sadece hayvanların korunması ve mevcut sorunlar ile çözümlerine yönelik
olmak üzere toplanır.
Bu toplantılara;
a) Büyükşehir belediyesi olan illerde büyükşehir belediye başkanları,
büyükşehire bağlı ilçe belediye başkanları, büyükşehir olmayan illerde
belediye başkanları,
b) İl çevre ve orman müdürü,
c) İl tarım müdürü,
d) İl sağlık müdürü,
e) İl millî eğitim müdürü,
f) İl müftüsü,
g) Belediyelerin veteriner işleri müdürü,
h) Veteriner fakülteleri olan yerlerde fakülte temsilcisi,
ı) Münhasıran hayvanları koruma ile ilgili faaliyet gösteren gönüllü
kuruluşlardan valilik takdiri ile seçilecek en çok iki temsilci,
j) İl veya bölge veteriner hekimler odasından bir temsilci,
Katılır.
Kurul başkanı gerekli gördüğü durumlarda konuyla ilgili olarak diğer
kurum ve kuruluşlardan yetkili isteyebilir.
İl hayvan koruma kurulu sekretaryasını, il çevre ve orman müdürlüğü
yürütür. Kurul, çalışmalarının sonucunu, önemli politika, strateji,
uygulama, inceleme ve görüşleri Bakanlığa bildirir. İllerde temsilciliği
bulunmayan kuruluş var ise il hayvan koruma kurulları diğer üyelerden
oluşur. Kurul, kurul başkanı tarafından toplantıya çağrılır.
İl hayvan koruma kurulunun çalışma esas ve usulleri Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
İl hayvanları koruma kurulunun görevleri
MADDE 16. - Hayvanları koruma kurulu münhasıran hayvanların korunması,
sorunların tespiti ve çözümlerini karara bağlamak üzere; av ve yaban
hayvanlarının ve yaşama alanlarının korunması ve avcılığın düzenlenmesi
hususlarında alınmış olan Merkez Av Komisyonu kararlarını göz önünde
bulundurarak;
a) Hayvanların korunması ve kullanılmasında onların yasal temsilciliği
niteliği ile bu Kanunda belirtilen görevleri yerine getirmek,
b) İl sınırları içinde hayvanların korunmasına ilişkin sorunları belirleyip,
koruma sorunlarının çözüm tekliflerini içeren yıllık, beş yıllık ve
on yıllık plân ve projeler yapmak, yıllık hedef raporları hazırlayıp
Bakanlığın uygun görüşüne sunmak, Bakanlığın olumlu görüşünü alarak
hayvanların korunması amacıyla her türlü önlemi almak,
c) Hazırlanan uygulama programlarının uygulanmasını sağlamak ve sonuçtan
Bakanlığa bilgi vermek,
d) Hayvanların korunması ile ilgili olarak çeşitli kişi, kurum ve
kuruluşların il düzeyindeki faaliyetlerini izlemek, yönlendirmek ve
bu konuda gerekli eşgüdümü sağlamak,
e) İlde kurulacak olan hayvan bakımevleri ve hayvan hastanelerini
desteklemek, geliştirmek ve gerekli önlemleri almak,
f) Yerel hayvan koruma gönüllülerinin müracaatlarını değerlendirmek,
g) Hayvan sevgisi, korunması ve yaşatılması ile ilgili eğitici faaliyetler
düzenlemek,
j) Bu Kanuna göre çıkarılacak mevzuatla verilecek görevleri yapmak,
İle görevli ve yükümlüdür.
İKİNCİ BÖLÜM
Denetim ve Hayvan Koruma Gönüllüleri
Denetim
MADDE 17. - Bu Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisi
Bakanlığa aittir. Gerektiğinde bu yetki Bakanlıkça mahallin en büyük
mülkî amirine yetki devri suretiyle devredilebilir.
Denetim elemanlarının nitelikleri ve denetime ilişkin usul ve esaslar
ile kayıt ve izleme sistemi kurma, bildirim yükümlülüğü ile bunları
verecekler hakkındaki usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Yerel yönetimler, ev ve süs hayvanları ile sahipsiz hayvanların kayıt
altına alınması ile ilgili işlemleri yapmakla yükümlüdürler.
Yerel hayvan koruma görevlilerinin sorumlulukları
MADDE 18. - Özellikle kedi ve köpekler gibi sahipsiz hayvanların kendi
mekânlarında, bulundukları bölge ve mahallerde yaşamaları sorumluluğunu
üstlenen gönüllü kişilere yerel hayvan koruma görevlisi adı verilir.
Bu görevliler, hayvan koruma dernek ve vakıflarına üye ya da bu konuda
faydalı hizmetler yapmış kişiler arasından il hayvan koruma kurulu
tarafından her yıl için seçilir. Yerel hayvan koruma görevlileri görev
anında belgelerini taşımak zorundadır ve bu belgelerin her yıl yenilenmesi
gerekir. Olumsuz faaliyetleri tespit edilen kişilerin belgeleri iptal
edilir. Yerel hayvan görevlilerinin görev ve sorumluluklarına, bu
kişilere verilecek belgelere, bu belgelerin iptaline ve verilecek
eğitime ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Yerel hayvan koruma görevlileri; bölge ve mahallerindeki, öncelikle
köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanların bakımları, aşılarının
yapılması, aşılı hayvanların markalanması ve kayıtlarının tutulmasının
sağlanması, kısırlaştırılması, saldırgan olanların eğitilmesi ve sahiplendirilmelerinin
yapılması için yerel yönetimler tarafından kurulan hayvan bakımevlerine
gönderilmesi gibi yapılan tüm faaliyetleri yerel yönetimler ile eşgüdümlü
olarak yaparlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hayvanların Korunmasının Desteklenmesi
Mali destek
MADDE 19. - Ev ve süs hayvanlarının korunması amacıyla bakımevleri
ve hastaneler kurmak; buralarda bakım, rehabilitasyon, aşılama ve
kısırlaştırma gibi faaliyetleri yürütmek için, başta yerel yönetimler
olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara Bakanlıkça uygun görülen
miktarlarda mali destek sağlanır. Bu amaçla Bakanlık bütçesine gerekli
ödenek konulur. Bu ödeneğin kullanımına ilişkin esas ve usuller, Maliye
Bakanlığının olumlu görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Eğitici yayınlar
MADDE 20. - Hayvanların korunması ve refahı amacıyla; yaygın ve örgün
eğitime yönelik programların yapılması, radyo ve televizyon programlarında
bu konuya yer verilmesi esastır. Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu
ile özel televizyon kanallarına ait televizyon programlarında ayda
en az iki saat, özel radyo kanallarının programlarında ise ayda en
az yarım saat eğitici yayınların yapılması zorunludur. Bu yayınların
% 20'sinin izlenme ve dinlenme oranı en yüksek saatlerde yapılması
esastır. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu görev alanına giren hususlarda
bu maddenin takibi ile yükümlüdür.
Trafik kazaları
MADDE 21. - Bir hayvana çarpan ve ona zarar veren sürücü, onu en yakın
veteriner hekim ya da tedavi ünitesine götürmek veya götürülmesini
sağlamak zorundadır.
Hayvanat bahçeleri
MADDE 22. - İşletme sahipleri ve belediyeler hayvanat bahçelerini,
doğal yaşama ortamına en uygun şekilde tanzim etmekle ve ettirmekle
yükümlüdürler. Hayvanat bahçelerinin kuruluşu ile çalışma usul ve
esasları Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yasak ve izinler
MADDE 23. - Bu Kanun kapsamında olan ev ve süs hayvanlarının ticaretinin
yapılması, ithalatı ve ihracatı ile her ne şekilde olursa olsun, ülkeden
çıkarılması ve sokulması ile ilgili her türlü izin ve işlemlerde Bakanlığın
görüşü alınmak kaydıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilidir. Tarım
ve Köyişleri Bakanlığının ilgili birimlerince, yıl içinde yapılan
ithalat ve ihracat ile ilgili bilgiler Bakanlığa bildirilir.
Koruma altına alma
MADDE 24. - Bu Kanunun hayvanları korumaya yönelik hükümlerine aykırı
hareket eden ve bu suretle bulundurduğu hayvanların bakımını ciddi
şekilde ihmal eden ya da onlara ağrı, acı veya zarar veren kişilerin
denetimle yetkili merci tarafından hayvan bulundurması yasaklanır
ve hayvanlarına el konulur. Söz konusu hayvan yeniden sahiplendirilir
ya da koruma altına alınır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Cezai Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
İdari Para Cezası Verme Yetkisi, Cezalar, Ödeme Süresi, Tahsil ve
İtiraz
İdarî para cezası verme yetkisi
MADDE 25. - Bu Kanunda öngörülen idarî para cezaları bu Kanunun 17
nci maddesinde belirtilen denetime yetkili merci tarafından verilir.
İdari para cezalarına itiraz
MADDE 26. - İdarî para cezalarına karşı cezanın tebliği tarihinden
itibaren onbeş gün içinde idare mahkemesine dava açılabilir. Davanın
açılmış olması idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
Bu konuda idare mahkemelerinin verdiği kararlar kesindir.
İdarî para cezalarının ödenme süresi ve tahsili
MADDE 27. - İdarî para cezalarının ödenme süresi cezanın tebliği tarihinden
itibaren otuz gündür.
Ceza vermeye yetkili merciler tarafından, Bakanlıkça bastırılan ve
dağıtılan makbuz karşılığında verilen para cezaları, ilgilileri tarafından
mahallin en büyük mal memurluğuna yatırılır. Yatırılan paranın % 80'i
ilgili belediyeye takip eden ay içinde aktarılır. Bu para, tahsisi
mahiyette olup amacı dışında kullanılamaz. Bu Kanuna göre verilecek
idarî para cezalarında kullanılacak makbuzların şekli, dağıtımı ve
kontrolü ile ilgili esas ve usuller yönetmelikle belirlenir.
Öngörülen süre içinde ödenmeyen para cezaları, gecikme zammı ile birlikte
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine
göre tahsil edilir.
Cezalar
MADDE 28. - Bu Kanun hükümlerine aykırı davrananlara aşağıdaki cezalar
verilir:
a) 4 üncü maddenin (k) bendinin ikinci cümlesi hükmüne aykırı davrananlara,
hayvan başına ikiyüzellimilyon lira idarî para cezası.
b) 5 inci maddenin birinci, ikinci, üçüncü ve altıncı fıkralarında
öngörülen hayvanların sahiplenilmesi ve bakımı ile ilgili yasaklara
ve yükümlülüklere uymayan ve alınması gereken önlemleri almayanlara
hayvan başına ellimilyon lira, yedinci fıkrasında öngörülen yükümlülük
ve yasaklara uymayanlara hayvan başına yüzellimilyon lira idarî para
cezası.
c) 6 ncı maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenlere hayvan
başına beşyüzmilyon lira idarî para cezası.
d) 7 nci maddede yazılan cerrahi amaçlı müdahaleler ile ilgili hükümlere
aykırı davrananlara hayvan başına yüzellimilyon lira idarî para cezası.
e) 8 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı, bir hayvan neslini yok
edecek müdahalede bulunanlara hayvan başına yedibuçukmilyar lira idarî
para cezası; ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına uymayanlara hayvan
başına birmilyar lira idarî para cezası.
f) 9 uncu maddede ve çıkarılacak yönetmeliklerinde belirtilen hususlara
uymayanlara hayvan başına ikiyüzellimilyon lira; yetkisi olmadığı
halde hayvan deneyi yapanlara hayvan başına birmilyar lira idarî para
cezası.
g) 10 uncu maddede belirtilen hayvan ticareti izni almayanlara ve
bu konudaki yasaklara ve yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlara
ikimilyarbeşyüzmilyon lira idarî para cezası.
h) 11 inci maddenin birinci fıkrasındaki eğitim ile ilgili yasaklara
aykırı davrananlara birmilyarikiyüzellimilyon lira, ikinci fıkrasına
aykırı davrananlara hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon lira idarî
para cezası.
ı) 12 nci maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenlere hayvan
başına beşyüzmilyon lira; ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere
hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon lira idarî para cezası.
j) 13 üncü madde hükümlerine aykırı davrananlara, öldürülen hayvan
başına beşyüzmilyon lira idarî para cezası, aykırı davranışların işletmelerce
gösterilmesi halinde öldürülen hayvan başına birmilyarikiyüzellimilyon
lira idarî para cezası.
k) 14 üncü maddenin (a), (b), (c), (d), (e), (g), (h), (ı), (j) ve
(k) bentlerine aykırı davrananlara ikiyüzellimilyon lira idarî para
cezası; (f) ve (l) bentlerine aykırı davrananlara hayvan başına ikimilyarbeşyüzmilyon
lira idarî para cezası verilir, kesilmiş ve canlı hayvanlara el konulur.
l) RTÜK’ün takibi sonucunda 20 nci maddeye aykırı hareket ettiği tespit
edilen ulusal radyo ve televizyon kurum ve kuruluşlarına maddenin
ihlal edildiği her ay için beşmilyar lira idarî para cezası.
m) 21 inci maddeye aykırı hareket edenlere hayvan başına ikiyüzellimilyon
lira idarî para cezası.
n) 22 nci maddeye uymayanlara, hayvanat bahçelerinde kötü şartlarda
barındırdıkları hayvan başına altıyüzmilyon lira idarî para cezası.
o) 23 üncü maddeye aykırı hareket edenlere hayvan başına ikimilyarbeşyüzmilyon
lira idarî para cezası.
Bu maddenin (b) bendinde atıfta bulunulan 5 inci maddenin birinci,
ikinci ve beşinci fıkraları ile (o) bendi dışında kalan fiillerin,
veteriner hekim, veteriner sağlık teknisyeni, hayvan koruma gönüllüsü,
hayvan koruma derneği üyeleri, hayvan koruma vakfı üyeleri, hayvan
toplama, gözetim altına alma, bakma, koruma ile görevlendirilmiş olan
kişilerce işlenmesi halinde verilecek ceza iki kat artırılarak uygulanır.
Bu maddede yazılı idarî para cezaları, her takvim yılı başından geçerli
olmak üzere, o yıl için 4.1.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul
Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân
edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli, Son ve Geçici Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Birden fazla hükmün ihlâli
MADDE 29. - Bu Kanunda suç olarak öngörülen fiiller başka kanunlara
göre de suç ise, en ağır cezayı gerektiren kanun hükümleri uygulanır.
Fiili ile bu Kanunun birden fazla hükmünü ihlal edenlere daha ağır
olan ceza verilir.
Fiillerin tekrarı
MADDE 30. - Bu Kanunda, ceza hükmü altına alınmış fiillerin tekrarı
halinde para cezaları bir kat, daha fazla tekrarı halinde üç kat artırılarak
verilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Son ve Geçici Hükümler
Saklı hükümler
MADDE 31. - 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu, 3285 sayılı Hayvan Sağlığı
ve Zabıtası Kanunu, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu ile 1380 sayılı
Su Ürünleri Kanunu hükümleri saklıdır.
GEÇİCİ MADDE 1. - Bu Kanunun 14 üncü maddesinin (l) bendinde belirtilen
hayvanlardan, yurda bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sokulmuş
olanların sahipleri; üç ay içerisinde hayvan koruma kurullarına bildirimde
bulunarak bunları kayıt altına aldırmak; altı ay içerisinde kısırlaştırarak
kısırlaştırıldıklarına ilişkin belgeleri il hayvan koruma kurullarına
teslim etmek zorundadırlar.
GEÇİCİ MADDE 2. - Bu Kanun gereğince çıkarılması gerekli bulunan yönetmelikler,
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde hazırlanır.
Yürürlük
MADDE 32. - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Çizmeli Kedi Veteriner
Kliniği